VI Nadzwyczajny Zjazd Kongresu Oświaty Polonijnej, który odbył się 19 kwietnia online, przeszedł do historii jako wydarzenie przełomowe dla środowisk polonijnych na całym świecie. Podczas obrad delegaci jednogłośnie przyjęli zmianę nazwy organizacji na Światowy Kongres Oświaty Polonijnej, podkreślając jej międzynarodowy charakter, rozwój oraz coraz szerszą współpracę organizacji polonijnych z różnych kontynentów.
W obradach uczestniczyło 15 delegatów reprezentujących środowiska polonijne z Europy i Ameryki Północnej. Spotkanie stało się ważną platformą wymiany doświadczeń, rozmów o przyszłości polskiej edukacji poza granicami kraju oraz integracji organizacji działających na rzecz zachowania języka polskiego, kultury i narodowej tożsamości.
Uroczystego otwarcia dokonała prezes Kongresu, Wiktoria Laskowska, witając wszystkich uczestników oraz podkreślając znaczenie jedności środowisk polonijnych wobec wyzwań współczesnego świata.
Gościem honorowym wydarzenia był Jarosław Narkiewicz, prezes Światowej Rady Polonii Świata jeden z założycieli Kongresu, który wyraził uznanie dla działalności Kongresu i życzył uczestnikom owocnych obrad oraz dalszego rozwoju współpracy światowej Polonii.
Jednogłośnie funkcję przewodniczącej obrad powierzono Wiktorii Laskowskiej, natomiast sekretarzem została Teresa Arszagi vel Harszagi. Na podstawie listy obecności stwierdzono prawomocność obrad – w posiedzeniu uczestniczyło 15 członków KOP, co umożliwiało podejmowanie uchwał.
Światowy Kongres Oświaty Polonijnej – historyczna decyzja
Najważniejszym momentem zjazdu było przyjęcie zmian statutowych. Delegaci jednogłośnie zdecydowali, że dotychczasowy Kongres Oświaty Polonijnej od tej chwili będzie funkcjonował jako Światowy Kongres Oświaty Polonijnej.
Podczas obrad podkreślano, że nowa nazwa lepiej odzwierciedla skalę działalności organizacji, która integruje środowiska polonijne z wielu państw świata oraz aktywnie uczestniczy w budowaniu międzynarodowej współpracy edukacyjnej.
Delegaci zaznaczali również, że Światowy Kongres Oświaty Polonijnej ma być jeszcze silniejszym głosem polskiej edukacji poza granicami kraju oraz platformą współpracy nauczycieli, rodziców, działaczy społecznych i organizacji polonijnych.
Wystąpienia przedstawicieli Polonii z całego świata
Ważnym elementem obrad były wystąpienia przedstawicieli organizacji polonijnych, którzy przedstawili aktualną sytuację polskiej oświaty w swoich krajach.
Wśród występujących znaleźli się:
• Teresa Arszagi vel Harszagi z Belgii, która zaprosiła uczestników na jubileusz 30-lecia działalności organizacji polonijnej,
• Przedstawicielka z Białorusi, mówiąca o sytuacji polskiej oświaty oraz trudnościach funkcjonowania środowisk polskich,
• Iwona Malinowski z Kanady, prezentująca przykłady dobrze rozwiniętej działalności edukacyjnej i współpracy szkół polonijnych,
• Witalij Chmielewski z Kazachstanu, który podkreślał ogromne znaczenie nauczycieli delegowanych przez ORPEG,
• Renata Dajnowska ze Stanów Zjednoczonych przedstawiła informacje o ważnym konkursie „Rodzice na Szóstkę”, którego współorganizatorem jest Światowy Kongres Oświaty Polonijnej. Opowiedziała również o działalności szkół polonijnych w Ameryce oraz aktywności organizacji wspierających nauczanie języka polskiego i polskiej kultury,
• Wanda Szatkowska z Ukrainy, przedstawiająca sytuację szkół funkcjonujących w warunkach wojny,
• Elżbieta Barras z Wielkiej Brytanii, prezentująca znakomicie zorganizowaną działalność szkół Macierzy Szkolnej,
• Krystyna Dzierżyńska z Litwy, omawiająca funkcjonowanie 63 szkół polskich, do których uczęszcza około 11,5 tysiąca uczniów.
Każde wystąpienie trwało od pięciu do siedmiu minut i dotyczyło bieżącej działalności organizacji, problemów środowisk polonijnych oraz współpracy ze Światowym Kongresem Oświaty Polonijnej.
Trzy lata intensywnej działalności
Centralnym punktem obrad było sprawozdanie z działalności organizacji za lata 2023–2026, przedstawione przez Wiktorię Laskowską.
W swoim przemówieniu podkreśliła, że działalność Kongresu jest nie tylko pracą organizacyjną, ale również służbą wobec polskiej wspólnoty narodowej rozsianej po całym świecie.
— „Kongres Oświaty Polonijnej od lat pełni wyjątkową rolę – jest platformą współpracy organizacji oświatowych Polonii, głosem nauczycieli, działaczy i rodziców, którzy wierzą, że język polski, kultura i historia są fundamentem naszej tożsamości” — mówiła przewodnicząca.
Przypomniała, że obecna kadencja rozpoczęła się po wyborach 2 lipca 2023 roku, a pierwsze spotkanie członków odbyło się 5 listopada 2023 roku z udziałem 15 organizacji członkowskich. Ważnym wydarzeniem była organizacja Międzynarodowej Konferencja online „Stan oświaty polonijnej oraz współpraca Kongresu Oświaty Polonijnej z organizacjami pozarządowymi”, która odbyła się 3 grudnia 2023 roku.
W konferencji uczestniczyło 37 przedstawicieli organizacji z całego świata. Podczas spotkania omawiano sytuację szkół polskich, potrzeby nauczycieli oraz kierunki dalszej współpracy.
W czasie kadencji:
• do Kongresu przystąpiły trzy nowe organizacje,
• Zarząd regularnie spotykał się raz na kwartał,
• prowadzono stały kontakt z członkami organizacji,
• nadawano patronaty honorowe oraz wysyłano listy gratulacyjne,
• powstała strona internetowa kop-info.org oraz rozwijano działalność informacyjną w mediach społecznościowych.
Współpraca z instytucjami państwa polskiego
W swoim wystąpieniu Wiktoria Laskowska szczegółowo omówiła współpracę z instytucjami państwa polskiego. Przedstawiciele Kongresu uczestniczyli w posiedzeniach Komisji Łączności z Polonią i Polakami za Granicą, podkomisjach sejmowych oraz światowych zgromadzeniach liderów Polonii organizowanych w Senacie RP i Kancelarii Prezydenta RP.
Delegacja Kongresu brała również udział w obchodach Dnia Polonii i Polaków za Granicą z udziałem prezydenta RP Andrzej Duda, podczas których przedstawiciele Kongresu zostali uhonorowani biało-czerwonymi flagami.
Edukacja mimo wojny i trudności
Szczególne miejsce w wystąpieniu zajęła sytuacja Polaków na Wschodzie.
Wiktoria Laskowska przypomniała o trudnym położeniu szkół polskich na Ukrainie, gdzie zajęcia często odbywają się podczas alarmów lotniczych.
— „Podczas alarmów lotniczych uczniowie muszą schodzić do schronów. Mimo wojny nauka języka polskiego trwa. To ogromne świadectwo determinacji nauczycieli i uczniów” — podkreśliła.
Mówiła również o sytuacji polskiej oświaty na Białorusi oraz działaniach solidarnościowych prowadzonych przez Kongres.
Analiza problemów oświaty polonijnej
Ważnym elementem działalności była analiza stanu oświaty polonijnej na świecie. Kongres przeprowadził ankiety i opracował ekspertyzy dotyczące funkcjonowania szkół polskich w różnych krajach.
W p ankiecie członkowie Kongresu podkreślili, że Światowy Kongres Oświaty Polonijnej pełni funkcję reprezentacyjną, stanowiąc przedstawicielstwo wszystkich organizacji oświatowych Polonii. Zaznaczono również jego rolę w obronie praw i interesów środowisk edukacyjnych oraz w koordynacji działań na rzecz rozwoju polskiej oświaty za granicą.
Wśród najczęściej wskazywanych problemów znalazły się:
• brak stabilnego finansowania,
• niedobór nauczycieli,
• brak odpowiednich przestrzeni do prowadzenia zajęć,
• trudności z dostępem do podręczników i nowoczesnych materiałów dydaktycznych.
Jak podkreślano podczas obrad, celem tych działań było stworzenie dokumentów mogących służyć zarówno instytucjom państwowym w Polsce, jak i organizacjom polonijnym.
Podziękowania i zakończenie obrad
Po przedstawieniu sprawozdania odbyła się dyskusja dotycząca działalności organizacji oraz współpracy środowisk polonijnych. Wszyscy obecni jednogłośnie wyrażali podziękowanie Wiktorii Laskowskiej za ogrom pracy włożony w utrzymanie działalności Kongresu oraz rozwój współpracy międzynarodowej.
W części poświęconej wolnym wnioskom Ludmiła Kotyk zwróciła się z prośbą o organizowanie symbolicznych darów dla dzieci Ukrainy. Propozycja została przyjęta z dużą aprobatą uczestników.
Na zakończenie obrad przewodnicząca podziękowała wszystkim organizacjom członkowskim, nauczycielom, wolontariuszom i działaczom społecznym za codzienną pracę na rzecz polskiej edukacji poza granicami kraju.
— „Edukacja polonijna jest kluczem do zachowania naszej tożsamości narodowej. Dzięki Państwa pracy język polski, kultura i historia żyją w sercach setek tysięcy Polaków na świecie” — podkreśliła, zamykając obrady VI Nadzwyczajnego Zjazdu Światowego Kongresu Oświaty Polonijnej.
www.kop-info.org